वैदेशिक रोजगार जोखिपूर्ण बन्दै ।

शुक्र मोक्तान,

साउदी अरब – वैदेशिक रोजगारीका सिलसिलामा विशेषत: खाडी मुलुकहरूमा आएका नेपाली यूवाहरू दिनानुदिन थप समस्या र उल्झनमा परेका छन् । मन भरि सपना र काँधमा पारिवारीक जिम्मेवारी बोक्दै खाडी मुलुक उड्दै गरेको अधिकांश यूवाहरू, कर्मभूमिमा पाईला टेक्न नपाउँदै विभिन्न समस्याको दलदलमा फस्दै गरेको देखिन्छ । खाडी मुलुक र मलेशियाको लागि नेपाल सरकारले गरेको फ्रि भिषा र फ्रि टिकटको घोषणा गरेको पनि धेरै भयो तर कार्यन्वयन अति न्युन छ । अधिकांश कामदारहरू दलाल र म्यान पावरहरू लाइ मोटो रकम तिरेरै खाडि मुलक छिरि रहेका छन् यसर्थ “फ्रि भिषा र फ्रि टिकट” को उद्घोष केवल सस्तो लोकप्रियता मै सिमीत हुन पुगेको छ भने बैदेशिक रोजगार ऐन कागजमा मात्रै लिपिवद्ध भए जस्तो भान हुन्छ ।

नेपाली कामदारहरूका लागी गन्तव्य मुलुक मानिएको साउदीमा श्रमिक समस्या नयाँ-नयाँ घटनाक्रम सँगै अकल्पनिय रुपमा बढेको सुन्न र देख्नमा पाइन्छ । मध्यपूर्वका केही देशहरूमा चर्किँदै गरेको गृह युद्ध, विश्व बजारमा कच्चा तेलको मुल्यमा भारी गिरावट र विश्वमा चलिरहेको आर्थिक मन्दीको कारणले गर्दा प्राय श्रमिक परिचालन (Man power supply) गर्ने कम्पनीहरूमा रहेका कामदारहरू थप समस्यामा परेका छन् । समयमै तलब सुविधा नपाउने, रोजगारदाता संग काम नहुने, समय मै अस्थाई बसोबास अनुमति पत्र (ईकामा) एवम् ड्राइभरहरुका हकमा लाइसेन्स समयमै बनाएर नदिने तर काम गर्न बाध्य पार्ने र कामकै शिलशिलामा चेकजाँचमा पर्दा रोजगार दाता जिम्मेवारि बोध गर्नुको सट्टा सहजि करण भुमिकाबाट बिमुख मै कामदार लाइ नै कारबाही गराउने जस्ता समस्या भोग्न बाध्य छन् ।

हाल साउदी अरबमा कम्पनीहरूले महिनौँ देखि तलब नदिने र घर फर्किन पनि नदिने गरेका सदस्याहरू दिनानु बढ्दै गइ रहेका छन् । दुताबासमा सिमित स्रोत साधन हुनु र साउदी अरब भौगोलीक दृष्टिले पनि ठुलो रहेकाले सबै पिडितहरूलाई समयमै समुचित सेवा प्रवाह गर्न सकिरहेको देखिँदैन । यद्धपि हालै आएर नेपाल सरकारले सम्बन्धित देशमा कुटनितिक नियोग प्रमुख द्वारा भिषा प्रमाणित गराएर मात्रै कामदार पठाउने निति अबलम्बन गर्ने अभ्यास शुरु गरेको भएता पनि कति हद सम्म सफल र सार्थक हुन्छ भन्ने ब्याबहारिक रुपमा पुष्टी हुन बाँकी नै छ ।

अजमिल कम्पनीमा नौँ महिना अगाडी आएका कामदारहरू मध्ये एक कामदारले हामी संग कुरा गर्दै अहिले सम्म ईकामा उपलब्ध नगरेको बिगत पाँच महिनाको तलब नपाएको बताए । साउदी अरबको पुर्वि प्रान्त अलखोबारमा रहेको अब्दुल अजिज अल सिया कम्पनीमा बिगत बाह्र वर्ष देखी कार्यरत बोध राज तिवारीका अनुसार उनी कार्यरत कम्पनीले बिगत आठ महिना देखी तलब सुविधा नदिएको र घर पठाउ भन्दा भोली भोली भन्दै कम्पनीले टारीरहेको बताए । अर्को एक रेस्टुरेण्टमा बिगत बीस महिनादेखी कार्यरत राजेश माझीले हामीलाई बताए अनुसार उक्त रेस्टुरेण्टमा कार्यरत ९ जना कामदारलाई बिगत पाँच महिना देखी चोरीको आरोप लगाउँदै काम र तलब नदिएको बताए । उनका अनुसार १३ दिन सम्म जेलमा राखेको र चोरी प्रमाणित नभएकोले प्रहरीले रिहा गरेको तर कम्पनीले ५४ हजार साउदी रियाल दिए मात्र घर पठाउने भन्दै रोकेर राखेको बताए।यहाँ उल्लेखित समस्याहरू केही प्रतिनिधी घटना मात्र हुन् । यस प्रकारका समस्याहरू दिन प्रति दिन बढ्दै गईरहेका छ्न !

यस्ता प्रकारका समस्याहरू नियन्त्रण गर्ने हो भने दुताबासको अनुमति लिएर मात्र भिषा पठाउनु पर्ने दुताबास प्रतिनिधी हरी घिमिरेले बताउछन् । उनका अनुसार कुनै पनि कम्पनीको भिषालाई अनुमती दिँदा दुताबासले कम्पनीमै गएर प्रत्यक्ष निरिक्षण गरि भिषा प्रमाणिकरण गर्ने तथा दूतावसालाइ कम्पनिको अवस्था र कामदारहरूको तलव सेवा सुबिधाको समेत जानकारी हासिल गर्न सजिलो हुने बताउछन् ।