ओझेलमा प्यूठान बिजुली कोटको मन्दिर

सागर रिजाल-

प्युठान । ऐ रावतीपछिको  दो स्रो  धार्मिक तथा पर्यटकीयस् थल बिजुलीको ट प्रचारप्रसार नहुँदा ओ झे लमा परे को  छ । वि.स. १८१९ सालमा स्थापना भएको  यस मन्दिरलाई खड्ग भगवती मन्दिरको  नामबाट चिन्ने  गरिन्छ । यस मन्दिरमा दशैँ को  नवमी र चै ते  दशै मा ठूलो  मे ला लाग्ने  गर्दछ ।

यी दुई पर्वसगै  यस मन्दिरमा बाह्रै  महिना पर्यटकहरु घुम्न, मन्दिरको  दर्शन गर्न बिजुलीको ट पुग्ने  गर्दछन् । प्रत्ये क वर्ष घटस् थापना (नवदुर्गा) दे खि एकादशीसम्म यस मन्दिरमा जमरा राख्ने , पण्डित धामीहरु नुहाईधुवाई पूजापाठ गनेर्  र एकछाक खाने  खड्गदे वी मन्दिर व्यवस् थापन समितिका अध्यक्ष नारायण थापाले  बताउनुभयो  ।

दशै ंको  नवमीको  दिन यस मन्दिरमा बिहानै दे खि दर्शनार्थीको  घुइचो  लाग्ने  गर्दछ । मन्दिरको  दर्शन, दुर्गाको  पूजा गर्न, भे टी चढाउन, परे वा उडाउन दर्शनार्थीहरु यस मन्दिरमा जाने  गर्दछन् । यो  स् थान जमिनको  तल्लो  भागदे खि अग्लो  ठाउमा रहे काले  ऐ रावती गाउ“पालिकाका प्रत्ये क स् थानको  अवलो कन गर्न समे त पर्यटकहरु जाने  गर्दछन् । नवमीको  दिन यस मन्दिरमा प्युठान, दाङ, अर्घाखाची, गुल्मी, बाग्लुङ, रुपन्दे हीलगायत दे श बाहिरबाट दर्शनार्थीहरु घुम्न आउने  गरे को  मन्दिर व्यवस् थापन समितिका अध्यक्ष थापाले  जानकारी दिनुभयो  । उहाले  भन्नुभयो – ‘दशै ंको  नवमीको  दिन मात्रै  करीब १० हजार दर्शनार्थीहरु यस मन्दिरमा आउने  गर्दछन् ।’

यस मन्दिर संरक्षणका लागि बिजुली गाउ“बाटै  नारायण थापाको  अध्यक्षतामा १७ जनाको  समिति गठन गरिएको  छ । समितिहरुमार्फत मे ला व्यवस् थापन हुने  गर्दछ । बिजुली क्षे त्रमा खाने पानीको  समस् या, हो टल रे ष्टुरे न्ट नहुनु जस् ता समस् याबाट मन्दिर ओ झे लमा परे को  हुन सक्ने  स् थानीयवासीको  आ“कलन छ । ऐ रावती गाउ“पालिकाले  यस क्षे त्रको  विकास र मन्दिर तथा पर्यटकीय स् थल बिजुलीको टमा तीर्थस् थल बढाउनस“गै  यस क्षे त्रका स् थानीयहरुलाई खाने पानीको  पहु“च पु¥याउन दुई करो ड भन्दा बढी रकम विनियो जन गरिएको  गाउ“पालिकाका उपाध्यक्ष बुद्धबहादुर बस् ने तले  जानकारी दिनुभयो  । उहा“ले  भन्नुभयो – ‘प्रचारप्रचारको  अभावले  यो  क्षे त्र ओ झे लमा परे को  छ ।’ गाउ“पालिकाको  सम्पूर्ण स् थानहरु अवलो कन गर्न सकिने  ऐ तिहासिक पर्यटकीय स् थल बिजुलीको टमा हो मस् टे  र भ्यूटावर बनाउन सकिने  उपाध्यक्ष बस् ने तले  बताउनुभयो  । उहा“ले  गाउ“पालिकाभित्र ऐ रावतीपछि प्रमुख धार्मिक तथा पर्यटकीय क्षे त्र बिजुलीको टको  संरक्षण र प्रचारप्रसारमा गाउ“पालिका लाग्ने  बताउनुभयो  ।

भाकल गरे को  पुग्ने  विश्वास-

यस मन्दिरमा आएर मागे को  चिज पूरा हुन्छ भन्ने  विश्वास छ । मन्दिरमा आउने  अधिंकाश दर्शनार्थीहरुले  किन यति विश्वासले  यस मन्दिरमा आउनुहुन्छ भन्ने  प्रश्नमा अघिल्ला वर्ष मागे को  कुरा पुग्यो  त्यसै ले  आयौ ं भन्ने  जवाफ दिन्छन् । भाकल गरे का चिजहरु यस मन्दिरमा चढाउनुपनेर्  मन्दिर व्यवस् थापन समितिका सदस् य इन्द्रबहादुर खड्काले  जानकारी दिनुभयो  । मन्दिरमा आउने  दर्शनार्थीहरुले  फूल भे टी चढाउने , परे वा चढाउने , पाठा, पाडा वलि दिने  गर्दछन् ।

सराय नाच-

घटस् थापना (नवदुर्गा) दे खि पूजापाठ गरिने  यस मन्दिरमा नवमीको  दिन ठूलो  मे ला, दशमीको  दिन दशै ंको  टिका चढाउने  गरिन्छ । यसै  मन्दिरमा चढाएको  टीका शुद्ध हुने  भन्दै  स् थानीय मन्दिरमा चढाएको  टीका लगाउने  गरे को  स् थानीय रामप्रसाद पो ख्रे लले  जानकारी दिनुभयो  । दशै ंको  भो लिपल्ट अर्थात एकादशीको  दिन मन्दिरमा सराय नाच गरिन्छ । परम्परा जो गाउन र नया व्यक्तिलाई नाच सिकाउन सराय“ नाच्ने  गरिएको  पो ख्रे लले  जानकारी दिनुभयो  । उहाले  भन्नुभयो – ‘पछिल्लो  समय सराय नाच लो प हुन लाग्यो , यसलाई संरक्षण गर्न एकादशीको  दिन सराय“ नाच आयो जना गछौर् ं ।’ भाला नचाउने , बाजा, मादल बजाउने , सनाइ फुक्ने , सारङ्गी बजाउने  एकादशीको  दिन गरिन्छ ।

भे टीले  नै  चल्छ बिजुलीको ट-

बिजुलीको टको  संरक्षण गर्न यहा चढाइने  भे टी नै  मुख्य आम्दानीको  स्रो त बने को  छ । दशै ंको  नवमीको  दिन मात्रै  यस मन्दिरमा एक लाख ५० हजार भन्दा बढी रकम संकलन हुने  मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष नारायण थापाले  जानकारी दिनुभयो  ।

यससगै  चै त्रे  दशंै  लगायत अरु दिनहरुमा पनि भे टी संकलन हुने  गर्दछ । संकलित रकम व्यवस्थापन समितिको  रो हबरमा लगानी लगाइन्छ । सावा र ब्याजले  मन्दिरको  व्यवस्थापन गरिने  थापाले  बताउनुभयो  । मन्दिरमा रंगरो गन, फिल्ड व्यवस् थापन, तरबार, धजा, टीकालगायतका काम हुने  थापाले  बताउनुभयो  । उहाले  भन्नुभयो – ‘मन्दिर व्यवस् थापन, मन्दिरमा आवश्यक सरसामान किनमे ललगायतको  व्यवस् थापन गर्न भे टीनै  महत्वपूर्ण आम्दानीको  स्रो त हो  ।’

सुरक्षा व्यवस्था कमजोर

सरकारी अनुदान नपाएको  खड्गदे वी मन्दिर बिजुलीको ट गाउले ले  चलाएका छन् । विगत लामो  समयदे खि पूजाआजा, धार्मिक कार्यक्रम हुने  यस स् थानमा सुरक्षा व्यवस् था कमजो र भएको  स्थानीयहरुले  गुनासो लगाएका छन् । बिजुली क्षे त्रमा प्रहरी बिट नहुनु र अकोर्  स्थानबाट कम मात्रामा सुरक्षा टो ली आउनाले  पनि सो चे जस्तो  सुरक्षा नभएको  मन्दिर व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष नारायण थापाले  बताउनुभयो  ।

यस क्षे त्रमा सुरक्षा व्यवस्था कडा बनाउन प्रहरी बिट आवश्यक रहे को  उहाले  बताउनुभयो  । नयाँ युगबोधमा दैनिकमा समाचार छ ।